EKUZ jest darmowa, wyrabia się ją w kilka minut i naprawdę warto ją mieć. Jest też najczęściej źle rozumianym dokumentem w polskim bagażu. Połowa osób traktuje ją jak ubezpieczenie turystyczne, a to dwie różne rzeczy, które pokrywają dwa różne zestawy kosztów — i między nimi jest dziura, w którą można wpaść na kilkadziesiąt tysięcy złotych.
Ten poradnik jest o tym, gdzie ta dziura leży.
Co to jest
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego to unijny dokument, który potwierdza, że jesteś ubezpieczony w NFZ. Na jego podstawie dostajesz opiekę zdrowotną w innym kraju na tych samych zasadach, co obywatel tego kraju.
[Ministerstwo Zdrowia]To zdanie jest kluczowe i zaraz do niego wrócimy, bo „na tych samych zasadach" nie znaczy „za darmo".
Gdzie działa, a gdzie nie
EKUZ obowiązuje w krajach Unii Europejskiej, w państwach EFTA (Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Szwajcaria) oraz w Zjednoczonym Królestwie.
[Narodowy Fundusz Zdrowia]jest kwestia gorszego zakresu — karta po prostu nie ma tam zastosowania, bo te kraje nie należą do systemu koordynacji unijnej. Jeśli lecisz na Riwierę Turecką, EKUZ możesz zostawić w domu, a polisa przestaje być opcją.
Dla wakacji w Grecji, Hiszpanii, Bułgarii czy we Włoszech EKUZ ma sens. Dla wakacji poza Unią — żadnego.
Co obejmuje
Świadczenia niezbędne z medycznego punktu widzenia w trakcie Twojego pobytu, udzielane w ramach publicznego systemu opieki zdrowotnej danego kraju. O tym, czy dane świadczenie jest niezbędne, decyduje lekarz na miejscu — nie Ty i nie NFZ. [Ministerstwo Zdrowia]
W praktyce: złamana noga na wakacjach, zapalenie ucha u dziecka, ostry ból brzucha, zaostrzenie choroby przewlekłej. EKUZ obejmuje też dializy i tlenoterapię, ale te wymagają wcześniejszego uzgodnienia z placówką.
Czego NIE obejmuje — i to jest najważniejsza część
Leczenia prywatnego. To pułapka numer jeden w kurortach. Karetka wezwana przez hotel często jedzie do prywatnej kliniki, bo ta jest bliżej i ma umowę z hotelem. Prywatna klinika nie honoruje EKUZ. Rachunek wystawia Tobie.
Transportu medycznego do Polski. Powrót do kraju pokrywa pacjent w całości. NFZ nie finansuje przewiezienia Cię do domu, chyba że dalsze leczenie na miejscu byłoby droższe niż transport i dostaniesz na to osobną zgodę. [Narodowy Fundusz Zdrowia] Transport medyczny z Grecji to koszt liczony w dziesiątkach tysięcy złotych.
Współpłacenia obowiązującego w danym kraju. „Na tych samych zasadach, co obywatel" znaczy również: z tym samym udziałem własnym. W wielu krajach pacjent dopłaca do wizyty, do doby szpitalnej albo do leków. EKUZ tego nie znosi. We Francji standardowo płacisz część rachunku, w Grecji dopłacasz do leków, w Norwegii do wizyty.
Leczenia planowanego. Wyjazd „na zabieg" to inna procedura i inny wniosek.
Akcji ratunkowej tam, gdzie jest płatna. Zniesienie ze stoku, ratownictwo górskie czy morskie w części krajów jest osobno płatne i nie wchodzi do świadczeń zdrowotnych.
Ryzyk niemedycznych. Zgubiony bagaż, odwołany lot, szkoda wyrządzona komuś w hotelu — EKUZ ich nie dotyczy, bo to nie jest ubezpieczenie majątkowe ani OC.
Jak ją wyrobić
Wniosek składasz w oddziale NFZ, przez Internetowe Konto Pacjenta albo elektronicznie przez ePUAP. Karta jest bezpłatna. Wydaje się ją osobno dla każdej osoby, także dla dziecka — nie ma czegoś takiego jak EKUZ rodzinna. [Ministerstwo Zdrowia] Okres ważności zależy od Twojego tytułu do ubezpieczenia; warto sprawdzić datę na karcie przed wyjazdem, bo to najczęstszy powód, dla którego karta nie działa w recepcji przychodni.
publicznego szpitala w Unii, EKUZ obniża rachunek, który polisa musiałaby pokryć — a to zmniejsza ryzyko przekroczenia sumy ubezpieczenia przy poważniejszym zdarzeniu.
EKUZ i polisa — podział pracy
Najprościej myśleć o tym tak: EKUZ otwiera drzwi do publicznej służby zdrowia, polisa płaci za wszystko, co jest poza tymi drzwiami.
| Sytuacja | EKUZ | Polisa turystyczna | |---|---|---| | Szpital publiczny w Grecji | tak | dopłaty i udział własny | | Prywatna klinika w kurorcie | nie | tak, jeśli obejmuje | | Transport medyczny do Polski | nie | tak, jeśli obejmuje | | Wakacje w Turcji lub Egipcie | nie działa | jedyna ochrona | | Zgubiony bagaż, OC, odwołany lot | nie | zależnie od wariantu |
Dlatego zdanie „mam EKUZ, więc nie potrzebuję ubezpieczenia" jest nieprawdziwe nawet w Unii, a poza Unią nie ma sensu w ogóle.
Trzy błędy, które kosztują najwięcej
- Wezwanie karetki przez recepcję hotelu bez pytania, dokąd jedzie. Zapytaj wprost, czy to placówka publiczna. Jeśli prywatna — EKUZ nie zadziała.
- Założenie, że karta działa poza Unią. Turcja, Egipt, Tunezja, Czarnogóra, Albania — nie.
- Zabranie karty wystawionej na jedną osobę „dla całej rodziny". Każdy członek rodziny potrzebuje własnej.
Co robić, gdy zachorujesz za granicą
- Ustal, czy placówka jest publiczna. Zapytaj wprost: „czy przyjmujecie na EKUZ?". Prywatna klinika odpowie, że nie, i to jest moment na telefon do assistance z polisy, a nie po zabiegu.
- Pokaż kartę od razu, przy rejestracji. Okazanie jej po zakończonym leczeniu bywa za późno — placówka wystawi rachunek prywatny, a odzyskanie pieniędzy z NFZ jest wtedy długie i niepewne.
- Zachowaj wszystko na papierze. Rachunki, skierowania, wypisy, dowody zapłaty. Bez nich nie ma o czym rozmawiać ani z NFZ, ani z ubezpieczycielem.
- Zapłać, jeśli musisz, i zbierz dokumenty. Jeśli mimo EKUZ zapłaciłeś za świadczenie w placówce publicznej, możesz wystąpić do NFZ o zwrot. Zwrot następuje według stawek kraju leczenia, a nie polskich.
Zapomniałeś karty albo się zgubiła
Da się to ratować. NFZ wydaje Certyfikat Tymczasowo Zastępujący EKUZ — dokument o tej samej mocy, wystawiany, gdy karty nie masz przy sobie albo gdy wniosek o nią jest w toku. Można o niego poprosić także wtedy, gdy jesteś już za granicą; wtedy załatwia to najczęściej rodzina w kraju.
[Narodowy Fundusz Zdrowia]W praktyce: zanim zaakceptujesz rachunek prywatny, zadzwoń do domu i do NFZ.
EKUZ dla dziecka i dla seniora
Karta jest imienna. Każde dziecko, także niemowlę, potrzebuje własnej. Wniosek za osobę niepełnoletnią składa rodzic lub opiekun.
Okres ważności zależy od tytułu ubezpieczenia i jest różny dla różnych grup — inny dla pracownika, inny dla emeryta, inny dla ucznia czy studenta. To najczęstszy powód, dla którego karta nie działa: nie została unieważniona, tylko po prostu wygasła. Sprawdź datę na awersie przed każdym wyjazdem.
Wielka Brytania po brexicie
EKUZ nadal działa w Zjednoczonym Królestwie na podstawie umowy o handlu i współpracy. [Narodowy Fundusz Zdrowia] Zakres jest zbliżony: świadczenia niezbędne w publicznym NHS. Wszystkie zastrzeżenia z tego poradnika — prywatne kliniki, transport do kraju — obowiązują tak samo.
Najczęstsze pytania
Czy EKUZ jest płatna?
Nie. Karta i certyfikat zastępczy są bezpłatne, a wniosek można złożyć elektronicznie. [Ministerstwo Zdrowia]
Mam prywatne ubezpieczenie w pracy. Czy EKUZ jest mi potrzebna?
Tak. Pakiet medyczny od pracodawcy działa w Polsce i u konkretnego świadczeniodawcy, a nie w greckim szpitalu. To trzeci, osobny produkt, który nie zastępuje ani EKUZ, ani polisy turystycznej.
Czy EKUZ pokryje poród za granicą?
Świadczenia niezbędne — tak, jeśli poród nastąpi niespodziewanie w trakcie pobytu. Wyjazd w celu porodu to leczenie planowane i wymaga osobnej zgody. Linie lotnicze mają własne ograniczenia dotyczące zaawansowanej ciąży, niezależne od ubezpieczenia.
Czy dostanę zwrot za wizytę w prywatnej klinice?
Co do zasady nie. EKUZ działa w publicznym systemie danego kraju. [Ministerstwo Zdrowia] Prywatną wizytę pokrywa polisa turystyczna, jeśli ją masz i jeśli obejmuje leczenie ambulatoryjne.
Zgubiłem kartę na wakacjach. Co teraz?
Poproś rodzinę w kraju o wystąpienie o certyfikat tymczasowo zastępujący EKUZ. Ma tę samą moc i można go przesłać mailem. [Narodowy Fundusz Zdrowia]
Czy EKUZ działa na Wyspach Kanaryjskich i na Maderze?
Tak. To terytoria Hiszpanii i Portugalii, należące do Unii. Podobnie z greckimi wyspami. Nie działa natomiast w Turcji, nawet w części europejskiej.
Co dalej
- Ubezpieczenie turystyczne — na co patrzeć — czym wypełnić lukę, której EKUZ nie zamyka
- Turcja — przewodnik na wakacje — kierunek, w którym EKUZ nie działa
- First Minute czy Last Minute — co jeszcze mówi prawo po rezerwacji